İçeriğe geç

ATÇA BELDESİ

10 Mart 2013

BİR KASABANIN HİKAYESİ

İnsan hayatıda bir hikaye değil mi? Bir varmış bir yokmuş gibi masal değil mi? Tesadüfler, gösterilen yaratilan fırsatlar, cesaret ile ve o güne kadar farkında olmadan yaptıklarımızın Allah tarafindan ödüllendirilmesi ile buluşturulduğunda hikayenin seyri değişmiyor mu? Mucize diyoruz, aslında insanın kendisi mucize değil mi?
Kendi kaderimizi, hayatımızın farklı yönleri yaşantıları ve degerlendirmeleri ile çizerken hayatımızın hikayemizin bir parçası olan mimarlığımız ile binalarında kaderini çiziyoruz. Onlara ruh verirken karakterini de tayin ediyoruz: Mütevaziliği öne çıktığında gururu, mazbutlugunun yanında sakinliği, cesareti ile cüretkar duruşu, utangaçlığının masumiyetini, basit ama o kadar da hayranlıkla baktığımız güzelliğini gösteriyor, karakterine yansıtıyoruz.
Kullanıcılarının hayatlarına, önünden gecen insanlara, sokağa, semte, kente kazandırdığımız binayı aslında dünyaya getiriyoruz. O kadar ki dünyaya kazandırdığımız bu binanın esasında eserin demek doğru olur bu eserin ömrünü de biçiyoruz.
Bazı binalar yeni imar düzenlemeleri ile yola yeşile herhangi bir sosyal amaçlı düzene kurban edilirken bazı binalar ömürlerini beklerken boynu bükük bazıları da şanslarını omuzlarına alıp restore edilirken hatta bir zaman sonra korumaya dahi alınıp hayatlarını uzatma gayreti içerisinde oluyorlar. Bu yapıların sayesinde şehirler kimlik kazanıyor kendi şansları kimlikli duruşları ile bulundukları kente özellik veriyorlar.
Atça Beldesi şanslı kentlerden biriymiş 1926 yılında imar planı iddiaya göre Türkiye de imar planı yapılan ilk yerleşim birimiymiş. Abdi Bey şehir planlama için Paris’te ihtisas yapar Türkiyeye döndüğünde Atça’ya şehir planlamacısı kimliğiyle Paris’in şehir planının minyatürünü ve bir kısmını buraya uygular. Atça ülkemiz gibi kurtuluş savaşından yeni çıkmış 1922 yılında Yunanlıların işgalinde olan bu bölgeler işgal kuvvetlerinden temizlenmiştir. Ancak Yunanlılar bu bölgeleri terk ederlerken bu bölgelerden kaçarlarken nasıl ki Manisamızı yakmışlarsa Atça’yı da yakmışlar taşı taş üzerinde bırakmamışlar. 1923 Cumhuriyetin ilanından sonra yeni Cumhuriyet Hükümeti bu taş taş üzerinde kalmayan bölgelere yeni imar planları yaptırmış. Kısıtlı imkanlar ile bir kısım aydınları mimarları ülke dışına eğitime göndermiş bir kısmını da ülke dışından getirttiği plancılar ile planlamıştır.
Abdi Bey, Atça’yı Paris şehir planına benzer planla planlar o devirde, şanşlı bir kent parçası olan bu belde daha sonra şansını kaybeder ve eskiden yıkılan kaderini bir başka yıkımla yeniden yaşar. Merakla gidip gezdiğimde eskinin izlerinin bir kısmı kalmış olmasına rağmen dört katı geçmeyen bir planlama ile katlı konutlar ile kimliğini kaybetmiş. Paris o devirde ki binaları ile hala ayakta dururken tarihi kimliğini koruyorken Paris planlı Atça planı ile anılır olmuş.
Kentlerin şanslısı sayılan Atça şansını kaybederek tip konut ve kooperatif sitelerinin görünüşünü kullanır olmuş kitaplarda.
Hava fotoğraflarının ilginçliğinin yanında dar sokaklarının duvara dönüştüğünü yakınından geçerken görüyorsunuz.
Eski bir iki evin paslanmış demir kapılarında beldenin karakterini tahlil edebiliyor, mahzunlığunun masumiyetinden olduğunu hissediyor, katlı yapıların azametinden ürkerek hakkını arayamadığını sesiz ve sakin duruşunda görüyorsunuz.
Orta yeri Paris Anıtı yerine yuvarlak park olan beldenin merkezi çay bahçesinde oturduğunuzda üç veya dört caddeyi derinlemesine görebiliyorsunuz. Saklambaç oynadığınızda kolayca sobeleneceğiniz bir plan, hava karamsar düşünceleri tetikleyen bir şekilde puslu idi belki de ondan, belki de alçak tek katlı evlerinin bedduasından, pek ısınamadım.
Ama Abdi Bey’i rahmetle andım. Eski kıymetlerimizi, kıymetlilerimizi bozuk para gibi harcar değerlerini bilmezken, kimliksiz kentler yaratmanın abukluğunun sebebini anladım.
Kurtuluş savaşında. Bu bölgede ve Atça’nın kurtuluşunda yararlılıklar göstermiş Atçalı Kel Mehmet Efe; Vali-i vilayet, hademe-i devlet, Atçalı Kel Memet diyerek fermanlar imzalamış devletten serbest ticaret ve tarımın korunması için kanunlar çıkarılsın istemiş imar planının ve yapıların korunmasını da bu fermanına ekleseymiş.

20130310-232109.jpg

20130310-232255.jpg

From → ANADOLU'DAN

Yorumlar kapatıldı.

%d blogcu bunu beğendi: