8-10 EYLÜL.2026 MİLLİ MÜCADELE’DE MANİSA SEMPOZYUMU

Manisa’mızın Kurtuluş Mücadelesi verdiği ve Cumhuriyetin ilk yıllarına kadar ki tarihi (1908-1938) halk arasında kulaktan kulağa ve sadece bireysel yaşananlar anlatılırdı. Bu mezalimi anlatan büyüklerimiz rahmete kavuştukça, anlatan kimse kalmamış ama unutanlar çoğalmıştı.

2019 yılı aylardan 8 Eylül mevsim sonbahar diye başlar bazı anılar. Bu tarih şimdilik dursun. Ama biz çok öncelere gidelim tarih sayfalarını çevirirken tek tek değil kalınca bir sayfa topunu kaldırarak çevirelim. 106 yıl önce, 1915 yılının 18 Mart’ında Çanakkale Destanı’nı yazdığımız güne gelelim. Savaş sekiz ay sürmesine rağmen Deniz Muharebesi şubat ayında başladı ve bir ay sürdü. Ateşlenen toplar, patlayan bombalar, makineli tüfeklerin cayırtısıyla, metrekareye 6000 adet tüfek mermisi düşen kurşunlardan hava barut kokusuyla nefes alınamaz hale gelirken, binlerce şehit verdiğimiz bu savaşın son günü, itilaf devletlerinin yanan gemilerinden çıkan dumanlardan gökyüzü görünmez olmuş, kapkaraydı. Gün batarken yenilmez armada dedikleri Çanakkale Boğazı’nı kaplamış gemilerinden geriye kalmış birkaç geminin dumanları, ümitleri, kalleşçe emellerini geride bırakıp yanarak kaçarken, sadece hava değil o mağrur yüzler, o sefil kalpler de kapkaraydı. (2010 yılında yapılan Çanakkale ve Atatürk Müzesinde dioramayla resmedilmişti.)

 İşte bu vesile ile Cumhuriyetimizin 100. yılına Manisa Büyükşehir Belediye Başkanımız Cengiz Ergün Manisa’mızın kurtuluşuyla ilgili bölük pörçük bilgilerin yerine, derli toplu bir kitabın yazılmamış olmasıyla ilgili. Manisa’mız için bugüne kadar yapılmamış, bir belgesel olarak derlenip toparlanıp çok kapsamlı, ilçeler dahil hatta o yıllarda ilçe dahi olmayan bölgelerin kurtuluşumuzdaki tarihlerinin kaleme alındığı, Prof. Dr. Nejdet Bilgi ve Prof. Dr. Nurettin Gülmez hocalarımızın yazı ve organizasyonları sayesinde 38 akademisyen hocamızın araştırmaları, belgeleri ve yazılarıyla dört kalın kitaptan oluşan bir set, bir belgesel, ortaya çıkarıldı. “Millî Mücadele Döneminde Manisa” 1919-1922 tarihleri ve bu tarihten öncesi ve sonrası Cumhuriyet dönemimize kadar yaşananları anlatan bir eser. 

Manisa’mız tarihinde yaşadığı bu vahşeti ve zulmü unutturmamak adına bu yangın ve mezalimin hatırlanması, lanetlenmesi ve kurtuluşumuzun kutlanması anısına (kardeş ve Türk Devletlerini de davet ederek) gelecek kuşaklara mutlaka bir kanıt, bir anıt, bir tarihçe, en önemlisi bir müze bırakmalıydık. Her yıl kutladığımız 8 Eylül Millî Mücadelemizin son gününü, bu müzeyi ziyaret ederek Atatürk heykeline çelenkler koyarak hatırlamalıydık.

1. Manisa Büyükşehir Belediyesi olarak: 2020 yılında ‘Millî Mücadele Döneminde Manisa’ adı altında, 1919-1922 yılları arasında geçen tarihi olayları, kurtuluş mücadelesini, halk kahramanlarını anlatan dört ciltlik belgesel niteliğinde kitap seti bastırılmıştı. Mart 2021.
2. 2022 yılında başlayıp 2023 yılında 100. yıl anısına, kentsel sit alanı içerisindeki Osmanlı Tarihinden Cumhuriyete ve 100 yıllık esnaf yapısını, çarşı yaşantısını anlatan 852 sayfalık ‘Çarşının Öyküsü’ adı altında bir kitap daha bastırdık. Şimdi, inşallah 2023 yılı sonuna kadar tamamlayacağımız, bu defa da yine Manisa eşrafını anlatan ‘Esnafın Öyküsü’ adlı kitap hazırlığı içerisindeydik.

Kasım 2022 tarihinde projesine, 2023 yılı başlarında inşaatına başladığımız; 1919 işgal yıllarını, 1922 Manisa Yangınını, 1923 Erken Cumhuriyet dönemini ve kent belleğinin yaşatılacağı, aidiyet duygusunun canlı tutulacağı, Manisa Kurtuluş Müzesi Cumhuriyetimizin 100. yılında Manisa’mıza kazandırılmak için inşaatına başlanıldı, açılışını 2024 yılında Manisa Büyükşehir Belediyesi yönetimine gelen idare yapmıştı. Yeri gelmişken 900 sayfalık ‘Esnafın Öyküsü’ kitabı matbaada beklerken bu yönetim döneminde yayımlandı.

Manisa Kurtuluş Müzesi 2025 yılında açıldığında 8. Eylül kurtuluş gününe yetiştirilememişti.

2026 yılında aylar öncesinden programı yapılmış (Nejdet Bilgi Hocamdan bu konuyu öğrendiğimde bu konuda çok heyecanlıydı.) yine öncülüğünü Nurettin Gülmez ve Nejdet Bilgi hocaların yaptığı ‘Milli Mücadele Döneminde (1908-1938) Manisa Sempozyumu’ 8-10 Eylül tarihlerinde yapıldı. Değerli 63 bildiri ve 66 akademisyen ve araştırmacının katıldığı ve bildirilerini sunduğu Sempozyumu, Manisalılar 3 gün boyunca dikkatle merakla ve yepyeni bilgiler öğrenerek izlediler. (Bu kapsamda başka bir sempozyum yapılamaz malumun ilamı olur.)

Ayrıca; Manisa Tarihi açısından, acılarla dolu, zor yılların, mezalimin bugünlere gelerek ve gelecek kuşaklara aktarılması için gidilen yolda tuğlalar bir bir hem de seçilerek döşeniyordu. Manisa Kurtuluş Müzemiz bu konuda; kullanılan tuğla malzemeden tutunda, yaşananları anlatan içinde barındırdığı evvel zaman odalarına kadar, mezalimden kurtuluşa ve Büyük Atatürk Cumhuriyeti yıllarımıza kadarki geçen günleri, kendi anlatan Manisa Kurtuluş Müzesi’ni ziyaret ettiler.

Bu denli önem arzeden bir Sempozyum, katılımcı olarak daha geniş kapsamlı yapılmalıydı. STK’lar, Üniversite, Resmî Kurumlar, Milli Eğitim, 2 büyük askeri garnizon komutanları, bu yılları yaşayan İlçelerin Belediye Başkanları da davetliler arasında bulunmalıydı.  

(Yerel Gazete Haberlerinden) (Manisa’nın düşman işgalinden kurtuluşunun 104. yıl dönümü nedeniyle “Öncesi ve Sonrasıyla Millî Mücadele’de Manisa (1908-1938) sempozyumu düzenlendi. Sempozyuma, Manisa Büyükşehir Belediye Başkanı Besim Dutlulu, Yunusemre Belediye Başkan Yardımcıları Mehmet Mesut Doğan, Emine Özge Arslan, Büyükşehir Belediyesi Genel Sekreteri Burak Deste, Büyükşehir Belediyesi Rehberlik ve Teftiş Kurulu Başkanı Gencay Genç, daire başkanları, akademisyenler ve araştırmacılar katıldı.)

2019 yılından 2026 Sempozyumuna kadar bu yolda yürüyen emeği geçen, vatanperver tüm çalışan ve uğraş verenlere minnet duygularımla en kalbi hislerimle teşekkür ederim. Varolsunlar sağolsunlar.